Sağlıklı Beslenme

09.12.2010 - 14:24 | - Yemek Hikayeleri Admin Tüm sağlıklı beslenme yazıları

Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız hazır ladığı kitapta kronik böbrek yeter sizliği olanların nasıl beslenmesi  gerektiğini anlatıyor:

 

Kronik böbrek yetmezliği; Böbrek fonksiyonlarının ilerleyici ve geri dönüşsüz bozulmasıdır. Böbreklerin en önemli görevleri vücuttan atık maddelerin atılmasıdır. Kronik böbrek yetmezliğinde böbrekler görevlerini yerine getiremeyince kanda üre ve kreatinin gibi maddeler yükselir.

Kronik böbrek yetmezliği bazı hastalarda çok yavaş ilerlerken, bazı hastalarda çok hızlı ilerler ve böbrekler kanı temizleme görevini yerine getiremez. Buna bağlı olarak kanda üre ve kreatinin çok yükselir. Kandaki elektrolitlerin dengesi bozulur. Özellikle kanda potasyum çok yükselir. Bu aşamada diyaliz veya böbrek nakli gerekir.

Kronik böbrek yetmezliğinin nedenleri;
* Glomerulonefrit ( böbrek iltihapları)
* Doğumsal bazı böbrek hastalıkları
* Enfeksiyonlar
* Toksik maddeler
* Diyabete bağlı gelişen böbrek bozuklukları (diyabetik nefropati)
* İdrar yollarındaki tıkanmalar

Beslenme Tedavisi:
Kronik böbrek yetmezliğinin tedavisinde beslenme tedavisi en önemli unsurlardan biridir.
Beslenme tedavisindeki önemli unsurlar:
* Uygun miktarda enerji ve protein alımı,
* Uygun vücut ağırlığının sağlanması ve/veya korunması
* Diyetteki diğer besin öğelerinin miktarları
* sodyum
* fosfor
* potasyum
* sıvı
* vitamin ve mineraller

Enerji:
Yeterli enerji alımı organ ve dokuların çalışması ve sağlığın sürdürülebilmesi
için büyük önem taşır. Vücudumuz için gerekli olan enerji yediğimiz
besinlerle sağlanır.
Besinlerle alınan enerji;
* Vücut için yeterli enerjiyi sağlar,
* Vücut ağırlığının korunmasını sağlar,
* Proteinlerin kas ve doku yapımı için kullanılmasını
sağlar.

Eğer gereksinimimiz olan enerjiyi diyetimizle alamazsak;

vücudumuz enerji gereksinimini sağlamak için kendi yapısındaki proteinleri kullanır. Buna bağlı olarak zayıflama, halsizlik, kan proteinlerinde azalma ve malnütrisyon gelişebilir.

Sağlıklı bireylerde olduğu gibi kronik böbrek yetmezliği olan bireylerde de en önemli enerji kaynağı karbonhidratlar ve yağlardır.

Karbonhidratlar:
Enerjinin %55-60’ı karbonhidratlardan sağlanır. Karbonhidrat içeriği yüksek olan besinler; ekmek, tahıllar ( pirinç, un, makarna vb.), nişasta, şeker, bal, reçeldir. Ekmek ve tahıllar karbonhidrat içeriklerinin yanı sıra bir miktar da protein içerirler. Şeker, bal, reçel, nişasta saf karbonhidrat kaynaklarıdır.
Diyetisyeninizin size önerdiği miktarlarda başlıca
enerji kaynağı olan bu besinlere diyetimizde yer vermeliyiz.

Yağlar:
Enerjinin % 25-30’u yağlardan sağlanır. Yağlar; besinlerin yapısında bulunan görünmez yağlarla ve yiyeceklere dışarıdan eklediğimiz yağlarla vücuda
alınır. Gereksinimin üzerinde yağ alımı şişmanlığa
yol açabileceği gibi kan yağlarının ve kolesterol düzeyinin artışına da neden olabilir. Kronik böbrek yetmezliği olan bireylerde kan kolesterol düzeyinin yüksek olması böbrek hasarını hızlandırdığı için arzu edilmez. Yağ türü olarak; zeytinyağı ve ayçiçek/mısırözü/soya yağı gibi bitkisel sıvı yağlar tercih edilmelidir.

Protein:
Doğru miktarda protein alımı sağlığın sürdürülmesi için büyük önem taşır. Proteinler;
* Kas ve doku yapımı ve
* Savunma sistemi için gereklidir.

Proteinler başlıca 2 kaynaktan vücuda
alınır;
* Hayvansal kaynaklı; yumurta, et, süt yoğurt, peynir
* Bitkisel kaynaklı; sebzeler, tahıllar, kuru baklagiller

Hayvansal kaynaklı proteinler, bitkisel kaynaklı olanlara kıyasla vücutta daha iyi kullanılırlar. Kronik böbrek yetmezliğinde; böbrek fonksiyonlarına
göre diyetle protein alımı kısıtlanabilir. Protein kısıtlaması olduğunda, diyetle alınan proteinin özellikle vücutta kullanılabilirliği yüksek hayvansal kaynaklı olanlardan sağlanmasına özen gösterilmelidir.

Önerilen miktarda protein alınamıyorsa ve kan proteinleri düşükse, uzman
hekimin önerisine göre amino asit tabletleri kullanılabilir.
Kronik böbrek yetmezliği olan hastalar, gereksinimleri olan proteni nasıl
almaları gerektiğini ve yeterli tüketip tüketmediklerini diyetisyenlerine danışarak öğrenmelidirler.

Sodyum:
Böbrekler kan sodyum düzeyinin düzenlenmesinde önemli görevi olan organlardandır. Böbrek yetmezliği, hipertansiyon ve sodyum arasında yakın
bir ilişki söz konusudur. Böbrek yetmezliğinde vücutta sodyum birikir.
Önerilen proteinin altında tüketilmesi oldukça yanlıştır.
Böbrek hasarını hızlandırıp, bireyin malnütrisyona girmesine neden
olabilir.

Aşırı sodyum hipertansiyona, su birikimine ve kalp yetmezliğine yol açar. Bu sebeple diyetle sodyum alımının sınırlandırılması gerekebilir. Sodyumun
en önemli kaynağı sofra tuzudur. Sodyum yönünden zengin besinler;
* Zeytin, turşu, salamura besinler, konserveler
* Sucuk, salam, sosis, pastırma gibi işlenmiş et
ürünleri
* Krakerler

Sodyum alımını azaltmak için;
* Yemekler mümkün olduğunca az tuzlu pişirilmeli
* Sofrada tuz kullanma alışkanlığından vazgeçilmeli
* Sodyum içeriği yüksek besinlerden kaçınılmalı
Tuz kısıtlaması olan hastalarda yemeklerde lezzet artırması için baharatlar
kullanılabilir.

Fosfor:
Böbrekler kandaki fosfor düzeyini ayarlayamaz. Bir süre sonra kan fosfor
düzeyinde artış görülür. Yüksek fosfor düzeyi, kemiklerden kalsiyum kaybına, kemik kırıklarına, kas güçsüzlüğü ve eklem ağrılarına neden olabilir.
Fosfordan zengin besinlerin azaltılması fosfor düzeyinin indirilmesinde
etkindir. Proteinden zengin besinler fosforun en iyi kaynağıdır.
* Süt, yoğurt, peynir, dondurma gibi süt ürünleri
* Kuru baklagiller
* Yağlı tohumlar
* Et, balık, sakatatlar

Önemli
Tüm böbrek hastaları tuz kısıtlaması yapmak zorunda değildir.
Ne kadar tuz alması gerektiği uzman hekim ve diyetisyen tarafından
değerlendirilmeli, hekim/diyetisyene danışmadan diyet tuz
kullanılmamalıdır.

Kalsiyum:
Kemik sağlığı için en önemli mineraldir. Kalsiyumdan zengin besinler fosfordan da zengindir. Kalsiyum fosfor dengesini sağlamak ve kemiklerden

kalsiyum kayıplarını önlemek için fosfordan sınırlı bir diyete ve fosfor bağlayıcı ilaçlara gereksinim vardır. Hekimin önerdiği şekilde kalsiyum ve D vitamini takviyesi yapılmalıdır.

Potasyum:
Kas ve kalp çalışmasında önemli görevi olan bir mineraldir. Kanda potasyum
değerinin çok fazla yükselmesi veya çok fazla düşmesi çok tehlikelidir.
Böbrek yetersizliğinin ileri dönemlerinde kan potasyum düzeyi çok yükselir ve hayati tehlike ortaya çıkar. Kan potasyum düzeyi dikkatli izlenmeli ve diyetin potasyum düzeyi buna göre ayarlanmalıdır.
Potasyumdan zengin besinler;
* Kuru yemişler
* Kuru baklagiller
* Kurutulmuş meyve ve sebzeler
* Patates, havuç, mantar
* Ispanak, maydanoz gibi koyu yeşil yapraklı

sebzeler
* Tahin-pekmez
* Muz, kavun

Sıvı:
Sıvı alımı; su, ıhlamur, meşrubat, çorba, süt vb tüm sıvıları kapsamaktadır.
Genelde böbrek yetmezliğinin ilk aşamalarında sıvı sınırlamasına gerek
yoktur. Ancak son dönemlerde; bazı hastalarda idrar miktarı iyice azalır. Alınan fazla sıvının vücutta tutulması sonucunda ödem, nefes darlığı, hipertansiyon
ve kalp yetmezliği gibi sorunlar gelişebilir. Böyle hastalarda bir önceki idrar çıkışına göre sıvı alımları ayarlanmalıdır.

SIVI (mL/gün) = 1 GÜN ÖNCEKİ İDRAR MİKTARI (mL)+500

Birkaç gün içinde hızlı ağırlık artışı, kısa kısa soluk alıp verme, hipertansiyon
vücutta sıvı tutulumunun bulgularıdır. En kısa zamanda uzman bir hekime danışılması gerekir.

Vitamin ve mineraller:
Gereksinmemiz olan vitamin ve mineraller besin çeşitliliği ile sağlanabilmektedir.
Kronik böbrek yetmezliğinde diyet sınırlandırıldığında vitamin ve mineraller yetersiz alınabilir. Böbreklerdeki yetmezliğe bağlı olarak D vitamininin etkin formu yeterince yapılamaz. Bu durum da kemik zayıflığına yol açabilir. Bu durumdaki hastalara D vitamini ilaçları verilebilir.
Bazı vitamin ve minerallerin supleman olarak kullanımı kronik böbrek hastaları için zararlı olabilir. Böbrek yetmezliği olan hastalarda A vitamini yükselmiş olduğundan bu vitamini içeren ilaçların alınması sakıncalıdır.

Sadece hekimin önerdiği vitamin ve mineral ilaçlarının kullanılması doğrudur.
Beslenme Durumunun Değerlendirilmesi:
ÿ Besin tüketim kayıtları: Diyetisyen tarafından günlük besin tüketim kayıtları incelenerek enerji, protein ve diğer besin öğelerinin yeterli alınıp alınmadığı değerlendirilip, uygun öneriler verilir.

Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız'ın KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME kitabını okumak için TIKLAYINIZ

Kronik böbrek yetmezliği olanlar nasıl beslenmeli

  • Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız hazırladığı kitapta kronik böbrek yetersizliği olanların nasıl beslenmesi gerektiğini anlatıyor

Yemek Hikayeleri Admin tarafından girilen tüm sağlıklı beslenme yazıları Hastalıklara iyi gelenler kategorisindeki tüm sağlıklı beslenme yazıları
36616 kez okunmuştur. Yorumlar (2) - Yorum Yaz! Sık kullanılanlara ekle veya Paylaş

Toplam 2 yorum yapılmıştır
  • 04.07.2013 - 19:36
  • oya yavuz
  • diyaliz hakkında
  • ablamın böbrek yetmezliği var dün ameliyet oldu kateteral takıldı evde diyalize bağlanıcak...beslenmesiyle ilgli bilgi edinmek istiyorum...tuz yok, sadece sıvı yağlar var peki eti yada yemeği nasıl pişirebilirim diyetine uygun olarak
  • 10.08.2015 - 18:30
  • eser yener
  • bobrek yetmezligi
  • Yani ne yemeli icmeli arkadas

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurmayı unutmayınız!


Etiketler
böbrek yetmezliği, böbrek yetmezliği ve beslenme, dr. Emine yıldız, böbrek yetmezliğinde nasıl beslenmeli, böbrek yetmezliğinde vitaminler, böbrek yetmezliğinin nedenleri, böbrek yetmezliğinde beslenme tedavisi, böbrek yetmezliğinde protein alımı, böbrek yetmezliğinde yağ alımı, böbrek yetmezliği olanlar tuz kısıtı yapmak zorunda mıdır?, böbrek yetmezliği vitamin ve minarellerin önemi, makale, böbrek yetmezliği üzerine çalışma

Kategoriler

Yeni Yazılar

Yeni Yorumlar

Çok Okunanlar

Çok Yorumlananlar

E-Bülten

Bizden haberdar olmak için
Copyright © Yemek Hikayeleri
hit counter